Presentatie: naar visuele hoogten

Robert Houdart

Donderdag 4 december 20u, ‘t Paenhuys Hoegaarden

Robert Houdart (Kessel-Lo) vertelt over het ontstaan van de revolutionaire Houdini oculairs met ingebouwde coma-correctie: hoe een praktisch probleem aan de telescoop leidde tot een slimme, zelfontwikkelde oplossing.

Hij neemt je mee in zijn levenslange passie voor telescopen en waarnemen, en verhaalt hoe zijn leven steeds meer in het teken is komen te staan van het visueel verkennen van de sterrenhemel – van techniek tot beleving. Van een bescheiden 11 cm telescoop evolueerde hij naar de bouw van een exemplaar van 1,1 meter, opgesteld in de Franse Pyreneeën, waar Robert elke Nieuwe Maan naartoe reist.

Een must voor elke visuele waarnemer, voor wie houdt van sterrenkunde, inventiviteit en nuchtere passie voor de nachtelijke hemel! Vrije toegang

Op de ladder naast de 1,1 meter Dobson telescoop
Een 20mm Houdini oculair met ingebouwde coma correctie

Black Friday + OAG van SVbony goed idee?

Sommige van jullie zullen al weten dat ik al een tijdje speel met het idee van de aankoop van een nieuwe mount omdat mijn RC6, of mijn SDQ72, of mijn C8 of mijn ED100 toch ook iets meer sterrenlicht zouden mogen zien naast de vaste GSO 200f4. Ik heb nog de NEQ5 Synscan naast een gemotoriseerde EQ5 en de LXD75, maar al deze monteren zitten op hun limiet voor astrofotografie wegens de 6~7 kg aangeraden maximale load.

Als ik de RC6 met reducer (0.67x) met een lichte SVbony 585c (SV705c) en met filterlade evenals de Gemini focusmotor en een Orion volgcamera met ZWO 120mini op de EQ5 zet, dan zijn mijn pdh2 afwijkingen ruim tussen de 1.5 en 2″ of 0.5px. Als je deze waardes echter in de astronomy tools calculator smijt, dan krijg je volgende opmerking:
“The ideal pixel size for OK Seeing (2-4″ FWHM) seeing is: 0.67 – 2” / pixel. This combination leads to slight over-sampling. Will require a good mount and careful guiding.

Zit ik dus met het laatste puntje in problemen. Ik heb geen careful guiding……
Na heel wat lezen en denken over hoe ik dit technisch probleem kan opvangen met minimale investering, kom ik tot volgende conclusies:

  • Aankoop van een CCD camera met groter sensor (533MC of zelf 2600MC)
    Geschatte investering: 800~1500 EUR en de camera is zwaarder dus met de EQ5?
  • Aankoop van een harmonic drive type Skywatcher 150i
    Geschatte investering: 2500 ~2800 EUR
  • Proberen mijn EQ5 zo aan te sturen dat hij op zijn limieten toch voldoende guidance heeft

Voor dat laatste (betere guidance), heb ik al van alles geprobeerd van een langere guidescope, tot andere guidecamera tot betere polar alignment etc maar nooit betere resultaten gekregen. Toch begon ik me af te vragen of dat OAG (Off Access Guider) gedoe misschien een uitweg zou betekenen. Minder topzwaar, meer focal lengte en ook geen flex op de guidecamera. Nadat ik van een clublid een OAG heb geleend, zie ik toch wel verschillende uitdagingen. Je hebt de dikte van de OAG, de bevestiging van de volgcamera, de omvang van het prisma etc. Ik laat het nog even bezinken.

Dit tot ik onderstaande opmerk:

De allernieuwste OAG van SVbony aan 50% korting en wegens lancering ook nog een gratis SVBony 2″ UV/IR cut filter erbij ter waarde van 36.86 EUR !
Toch bekijk ik de OAG nog een extra keer want hij lijkt me geen schroefdraad te hebben aan de kant van de camera. Omdat de website aangeeft dat de OAG met de filterlade SV226 samen werkt (die ik al heb), lijkt me dit een deal die ik niet kan laten liggen.

Toch laat ik me vangen in de details. De SV226 lade die ik heb, is blijkbaar een oudere versie en de nieuwe SV226 is voorzien van voorgeboorde gaten met M3 draad. Daar ik de oude versie heb, heb ik dus enkel schroefdraad en niet deze gaten en zijn die nu net noodzakelijk om de lade op de OAG te kunnen vijzen ! Grommel en gevloek met een mail naar SVbony of er een adaptor bestaat.

Omdat we maar beperkte opklaringen krijgen, ga ik voor de harde aanpak. Ik neem een boormachine en een draadtap en zorg zelf voor 3 mm gaten in de filterlade. Alles op elkaar vijzen en we zijn klaar. Omdat je alles op elkaar vijst, heb ik een hoek van ongeveer 10° tussen de CCD en het prisma. Doordat ik met een 585c werk, is dat echter geen probleem en zit het grote prisma niet in de weg. Een APS-C CCD was misschien minder vergevensgezind geweest.

Bij de montage op de telescoop, heb ik nog een uitdaging om de volgcamera ook scherp te krijgen. De ZWO 120mini moet ik werkelijk helemaal in de helical focuser zetten. Een camera met korte neus, zou dus niet werken.

Intussen hebben we opklaringen en kan ik polar alignment uitvoeren en de testen starten. Wegens de korte opklaringen, kan ik maar maximaal 1 uur opnames doen maar…..

Alhoewel ik in PHD2 calibratie problemen heb, kan ik toch nog gedurende 30 minuten PHD2 gebruiken en ik zie dat mijn afwijking onder de 1″ blijft. Halvering dus. Dat is een succes voor deze mount ! Missie geslaagd. PHD2 moet wel nog mijn harmonische afwijking opnieuw aanleren, dus zal enkel nog verbeteren.

Met maar 14 opnames van 2 minuten (of dus 30 min in totaal) kan ik van de M81 niet veel meer maken dan ingesloten. Let niet teveel op de stofbollen. Geen flats genomen wegens pure testsessie en daarom zie je de vele stofbollen en zelf een heuse dikke worm in de nevel. 😉

Saturnus met zonder ringen

Vorig weekend zaten we met een aantal Capellanen (met een C, niet met een K) in Grandpré in Noord Frankrijk. Eén nachtje helder, één nachtje sterrenkijken.
Het gezellige gezelschap werd getrakteerd op één heel fijn nachtje bibberend ijskoud kijkplezier. Kraakhelder. Tot in onze tenen.

De 40cm Dobson leverde een altijd weer onvergetelijk zicht op de Orionnevel, een stel stofbanden in de Andromedanevel, een zwakke Krabnevel, een totaal niet spectaculair komeetje, en een superspectaculair komeetje annex echt staartje. Het komeetje raast zo snel doorheen het firmament dat je het elke paar minuten wat zag verschuiven tov de achtergrondsterren. Alles beweegt. Ook kometen. 

Ander hoofddoel van de avond was Saturnus. We kijken voor het ogenblik bijna recht op de ringen, iets dat maar om de 13 à 16 jaar gebeurt. Had het spektakel al wel eens willen fotograferen maar wegens de aanhoudende bewolkingstoestanden thuis was het er nog niet van gekomen.
Nu dus wel.  De maantjes staan er op, maar dat is door enig sleurwerk in photoshop om ze naar boven te brengen. Het vierde staat net links van de ringen, maar is op het web net niet zichtbaar, denk ik.

Ik las onlangs ergens dat Galilei Galileo Saturnus de eerste keer, in 1610, waarnam als een drieledig hemellichaam.
Groot was zijn verwarring toen een aantal jaren later er maar één hemellichaam meer overbleef, en nog een paar jaar later de drie er terug waren.
Zijn kijker voldeed niet echt aan de hedendaagse kwaliteitsnormen. 

Pas in 1659 concludeerde Christiaan Huygens dat die oren van Saturnus in feite ringen zijn.

Meridian flip en stacking problemen (IC1848)

Vandaag wil ik het eens hebben over een voor mij terugkerend probleem, namelijk de meridian flip en de gevolgen op de stacking van mijn opnames

Wat is een meridian flip (eenvoudig versie)?
Zoals je wel weet roteert de aarde rond zijn as over een tijd van 24u. Door deze rotatie gaan sterren dus bewegen rond een as die van de zuidpool naar de noordpool loopt. Deze as loopt ongeveer door de noord ster (Polaris), waardoor het lijkt dat alle sterren rond de noord ster draaien. Als we dus een fototoestel naar de hemel richten en een sluitertijd van enkele minuten gebruiken, krijgen we onderstaande effect. Sterren worden streepjes.

Om dit op te vangen, maken we gebruik van motoren op het statief/montering om deze roatie tegen te gaan. Daarom gaan we op een equatoriale montering de telescoop tegen de klok in laten draaien (RA). Nu kan het zo zijn dat de telescoop op een bepaald moment gaat botsen tegen het statief en daarom doen we een “meridian flip” waarbij we de montering 180° gaan roteren in de richting van de klok om zo de telescoop weer veilig te laten roteren. Deze “meridian flip” gaat echter ervoor zorgen dat er wat verschuiving zit in de opnames. Als we dan alle foto’s op elkaar gaan leggen, dan krijgen we een effect zoals hieronder waarbij we verschillende ruis/signaal en licht kunnen krijgen. Dit zeker indien we opnames hebben over verschillende uren of verschillende dagen.

Hoe gaan we dit nu opvangen? (extra tips welkom)
In een ideale wereld kan je na een “meridian flip” een nieuwe platesolve uitvoeren waarbij voor en na zo perfect mogelijk overlappen zodat je weinig randjes krijgt. Mijn ervaring is dat dit door vele redenen, zeer moeilijk te bereiken is. Daarom volgende tips.

Ik behandel dit probleem op 3 manieren:
Wegknippen: We gaan deze randjes wegknippen. Hierdoor verliezen we natuurlijk heel wat informatie.
Software: Als het verschil niet te groot is, dan kan je met DBE (Dynamic Background Extraction) heel wat bereiken. Hierbij gaat de software gemiddeldes berekenen van de background en dan verschillen uitvlakken. In bovenstaande geval gaat dit niet meer lukken.
Dubbele stacking: Hierbij ga je dus de foto’s voor en na de merdian flip onafhankelijk van elkaar stacken. Je krijgt dan 2 master stacks. Op elk van de stacks kan je al DBE loslaten waardoor beide stacks al wat benaderen. Nu ga je de twee stacks nog eens laten stacken in software. De software zal de verschillen grotendeels opvangen via “normalisatie”. Het resultaat is zeker niet perfect maar veel beter dan hierboven.

Het resultaat van de dubbele stacking kan je hieronder vinden. Een beetje donkere opname van een stukje IC1848. 180 opnames van 3 min of dus bijna 9 uur.
Bewerking in Siril en Gimp (dus gratis opensource tools)

Ik hoop dat dit ook andere kan helpen deze problemen op te vangen.

ZWO Seestar EQ mode en IC5146

Tijdens de vergaderingen wordt de ZWO Seestar regelmatig aangehaald als een snelle grab-to-go telescoop met als leuk extra de ongelooflijk actieve software ontwikkeling waardoor je wel elke 3 maand iets nieuw kan proberen.
De laatste ontwikkeling is zo geniaal als eenvoudig. Als je een registratie hebt op de community van Seestar, dan kan je nu ook je Seestar bedienen vanop afstand zonder de nood aan een VPN of een direct netwerk. Je ziet dan ook de Seestar meer en meer verschijnen als een volledig geautomatiseerde telescoop die je kan installeren in een remote observatorium.
Zie ook hier: https://youtu.be/oicvkaRVYLM?si=TK5SXYD5ihLP2G4X

Toch wil ik het eigenlijk niet daarover hebben, maar eerder over het ongelooflijk gemakkelijk instellen van de Seestar op equatoriale modus zonder veel extra materiaal.
In de vergadering hoor ik soms de opmerking dat je een voetje nodig hebt zoals hieronder.

Ik heb deze ook (gekocht voor mijn Skywatcher AZ-GTI) maar gebuik die niet want ik vind dit teveel prutsen met de instelvijzen en de hendels. Alles zit gewoon in de weg of is moeilijk bereikbaar als de Seestar op de mount staat.

Mijn oplossing is daarom gewoon een ball head op een stevige mount zoals hieronder.

Het statief is een Monfrotto 290 xtra die tot 10 kg kan dragen (5 kg met veiligheidsmarge) en de ball head Sirui G-20KX (heeft een frictie knop) die tot 20 kg kan ondersteunen dus een Seestar 50 van 3 kg is geen probleem. Het instellen is werkelijk 15 seconden waarbij ik de ball head zo instel dat het open gedeelte (midden foto) en de poot naar het noorden staan (poot onder de opening zodat bij kantelen het statief stabiel blijft).
Op de tablet/GSM krijg je eerst instructies om de Seestar onder 51° te zetten. Dat is met die frictieknop zeer snel en makkelijk te doen. Dan ga je naar de tweede stap in de alignment en ga je enkel nog de horizontale rotatie wat moeten bijstellen. Hieronder een screenshot van gisterenavond na minder dan 15 seconden instellen. Het is niet perfect (zie de 0.6°) maar voor een 250F5 telescoop is dat ruim voldoende. Het statief is zeer compact en gebruik ik ook voor andere doelen.

Hieronder kan je een foto’s zien van een mislukte opname C22 (zou niet weten wat de Seestar in focus had ipv C22) maar waarbij je kan zien dat de sterren perfect rond zijn. Dit zijn 104 subs van 60 seconden.
Origineel + aberratie quadrant.

Omdat het toch een zeldzaamheid is geworden om nog eens een opname te starten, heb ik ook mijn GSO200f4 met de 585pro op IC5146 gezet. De opname heb ik moeten stoppen vanaf 23u omdat er wolken voorspeld waren maar ik heb 65 opnames van 3 min of een goede 3 uur opname. Het is zeker geen topper van opnames maar toch wel leuk om nog eens iets te kunnen delen.

Komeet Lemmon

Tijdens een korte opklaring kon ik eindelijk komeet Lemmon fotograferen. Lemmon staat zeer laag aan de hemel in het westen en is alleen kort na zonsondergang zichtbaar. De opname werd gemaakt vanaf de Marollenkapel te Hoegaarden. In de verrekijker was ze zichtbaar een dotje met een korte staart.

La Palma Party

Verschillende leden vertellen over hun ervaringen tijdens astroreizen naar andere plaatsen.  Grandpré, La Palma, Chili en andere verre oorden komen aan bod.